Ul. Straconki, Leszczyny.

 Zaintrygowała mnie intformacja dotycząca prawdopodobnego pokrewieństwa Jana Wenzelisa z Burmistrzem Białej Franciszkiem Wenzelis. Odnalazłem w księgach parafii w Białej akt urodzenia Burmistrza. Z zapisu wynika, że na pewno nie byli bliskimi kuzynami. 

 Ten zapis znam z książki Pana dr Jerzego Polaka o cmentarzu w Białej.

 Dziadek "mojego" Jana, również Jan, siedzący przy stole jest synem Andrzeja Wenzelisa i Zuzanny z domu Macher. Możliwość pokrewieństwa zachodziłaby, gdyby Andrzej i ojciec Franciszka byli braćmi. Co wydaje się mało prawdopodobne.

 W tym miejscu czas  zatrzymał się w 1945 r.

 Jan,{Johan} Wenzelis  13. 08. 1887 r . Rozpoczyna pracę w magistracie jako urzędnik pomocniczy w 1913 r. Co ciekawe wcześniej jest alumnem Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Krakowie. Hmm.. ma zostać duchownym ? Studia przerywa z powodu śmiertelnej choroby swojego ojca. Tak więc przed nim kariera urzędnicza. Czy  Burmistrz Wenzelis to jego rodzina ? Gertruda twierdziła że byli kuzynami.

Z jego awansu na stanowisko kancelisty z pośród czterech urzędników pomocniczych można wnioskować że skorzystał z koneksji rodzinnych. Czy Jan Wenzelis  jest Niemcem?  Z pewnością jest o tym przekonany.  Burmistrz Wenzelis również. Żaden Wenzelis nie jest Niemcem. Etymologia tego nazwiska prowadzi na Morawy. Wywodzi się od imienia Św. Wacława króla Czech - Wenceslaus. W szematyzmach urzędniczych Austrii to nazwisko pojawia się tylko w miejscowościach na Morawach. Z biegiem lat ewoluuje: Wenceslaus, Wenceslai, Wenceli, Wencelis. I co istotne, nigdy przez " z" . Pisownię niemiecką wprowadzono dopiero w dziewiętnastym wieku za sprawą rozporządzenia rządu nakazującego wpisy metrykalne prowadzić w języku niemieckim. Lata II Rzeczypospolitej to okres stabilizacji zawodowej oraz finansowej.No, wręcz nuda.Jan bierze aktywny udział w budowie kaplicy na Leszczynach.Przyczynia się finansowo jak i swoją pracą do jej powstania. Ma opinię działacza społeczno- katolickiego.Zachęca okoliczną młodzież do czytania, udostępniając swoją pokaźną bibliotekę. Podobno po wkroczeniu Niemców do Białej wita ich na schodach ratusza. Pytanie czy sam, pozostaje otwarte. Podczas okupacji ks. Kolberowi z Leszczyn pomaga przygotować polskie dzieci do Pierwszej Komunii. Przepisuje po nocach na maszynie niemiecki katechizm w tłumaczeniu na j. polski , ryzykując co najmniej wywózkę do obozu. Z powodu słabej znajomości j. niemieckiego przez ks. Kolbera redaguje mu kazania w tym języku. Jak już wspomniałem w innym poscie pisał list do Kancelarii Hitlera w obronie polskiej Mszy w kaplicy na Leszczynach.Gertruda twierdziła że sześć osób wyratował od wywózki do obozów. Chciałbym to potwierdzić. 8 marca 1945r. rozpoczynają się masowe aresztowania na Leszczynach. Wraz z innymi zostaje uwięziony w obozie UB w Mikuszowicach. Po przewiezieniu do obozu UB w Oświęcimiu ginie w kwietniu 1945r. "Pochowany" w dole śmierci na cmentarzu katolickim w Oświęcimiu.Tereskę informują o śmierci w następnym roku. Czy podpisał? Tak, podpisał. Co by zrobił i tak by źle zrobił. Szach i mat.

 Z treści pieczątki wynika że  chodzi o okres okupacji już po połączeniu obu miast. Bielitz- Ost ? Niestety nie potrafię rozszyfrować treści tej pieczątki.

Gertruda po wojnie traci rodzeństwo, ojca, męża , stryjów, kuzynostwo..Mąz przepada bez wieści. Kamień w wodę... Zostaje z dziećmi i z odchodzącą od zmysłów Tereską. Na domiar złego  w 1946r  " słuszna władza rekwiruje im realność wraz z majątkiem ruchomym. Zostają pozbawieni wszelkich praw obywatelskich.Co ciekawe odbierają nieruchomość Janowi i Teresce jako współwłasność, chociaż Jan od roku już nie żyje. Ciekawe co na to prawnicy bo odbierali już spadkobiercom Jana. Po śmierci Teresy w 1959r. Gertruda wynajmuje mieszkanie prywatnie. Nie należy się jej żadna pomoc ze strony państwa. Mam żal do siebie że nie znalazłem sposobu by nakłonić ją do opowiadań na temat rodziny i jej losu. Wszelkie moje próby kończyły się sciskiem krtani i płaczem. Nie potrafiła z siebie wydobyć żadnego słowa.

 Gertruda .Najstarsza z rodzeństwa. Przychodzi na świat w 1921r. Analizując jej żywot dochodzę do wniosku, że gdyby to ode mnie zależało, to powinna być beatyfikowana. To Gertrudzie " zawdzięczamy", że rodzina nie posiada żadnych pamiątek rodzinnych, archiwów oraz zdjęć. Jej zachowanie zrozumiałem za późno. Gertruda z premedytacją niszczy wszelkie ślady przeszłości swojej rodziny. Powód jest prosty. W  'wolnej Polsce' chce uchronić swoje dzieci przed ostracyzmem, szykanami oraz wyszydzeniem. Nie przekazuje im wiedzy o rodzinie a jeżeli już,  to zdawkowo, fragmentarycznie.

 Młodsza córka Teresy, Elżbieta . Elżbietka urodziła się w 1927roku  siedemnastego marca. Oczko w głowie Tereski.  Elżbietka uczy się pilnie. Zna pięć języków, w tym francuski.Ciekawe jakie ma plany...  Wojna oczywiście zmienia jej młode życie ale jeszcze nie ma tragedii. Tragedia przychodzi wraz z "wyzwoleniem". Dokładnie w jej osiemnaste urodziny dwóch smutnych panów zabiera ją z rodzinnego domu na "wycieczkę". Niech zwiedza  dziewczyna! Na początek za Ural...  Z domu prosto  do pociągu.  Podobno tylko na podstawie donosu.  Jakie atrakcje jej zapewniono   w czasie podróży możemy się tylko domyślać.   

Elżbietka żyje.  Jeszcze jest z nami. Mieszka w Wuppertalu . Jakim sposobem,jakim cudem wylądowała w Wuppertalu- nie wiem. Dopóki żyła moja teściowa przysyłała milczące listy. W tych listach były różańce albo modlitewniki. Czasem kilka marek. Od kilku lat Elżbieta milczy, chociaż listy polecone ktoś odbiera. Elisabeth!!   Mogłabyś tyle opowiedzieć.

 Alfons , rocznik 1924. Tak, tak, Alfons. Podobno kończy przemysłówę w Bielsku. Wcielony do Werhmahtu w 1944r. Ginie w styczniu 1945r. jako pancerniak w ówczesnych Prusach Wschodnich. Dokładnie pod Bartoszycami. Miejsce pochówku nieznane. Z wyrazu twarzy możemy wnioskować że nie ma ochoty ginąć za III Rzeszę.Co lub kto był jeszcze na tym zdjęciu? Tego już się nie dowiemy.

Noo...co tu powiedziec..... Jezeli powiem co mysle o tym kadrze to padnie serwer....                                            Opis głupkowaty, ale niech zostanie. Chciałem tylko w jednym zdaniu powiedzieć co myślę o współczesnej urbanizacji.   Pozwolę sobie przedstawić rodzinę Tereski skoro taka dumna i lekko napuszona.

A oto wlascicielka realnosci przy ul Straconki, babcia mojej żony. Tutaj jeszcze szczesliwa. Ma wspanialego meza,dwie piekne,dorosle corki i syna z ktorego jest niezmiernie dumna. Zeby wiedziala co ja czeka.......  zeby to wiedziala .......  Jest wystrojona na ludowo.Co mowi jej stroj ? Oto opinia etnologa z zawodu ,jej prawnuczki a mojej corki: " Prababcia Teresa ma na sobie stroj laski ktory noszono w Bialej, Ketach oraz w okolicznych wsiach (Lipnik, Straconka, Kozy Mikuszowice}  Stroj lachow rozpowszechnial sie tez w okolicach Zywca ale nie ten ostatnio spopularyzowany ktory jest iscie krakowski.Stroj laski byl bardziej stonowany ". Jako ciekawostke dodam ze podobno w czasie wyzwalania Bialej  w ich domu byl przez kilka dni punkt dowodzenia. Ze wspomnien wynika ze oficer byl bardzo kulturalnym czlowiekiem oraz ze czesto prosil o herbate.Wielokrotnie mowil ze WSIO BUDIET HARASZO . Zaznaczam ze jest to przekaz ustny . Nie mam na to dowodow. Teresa ma piękną datę urodzenia; 8.8.1888. W tym dniu uruchomiono zegar na wieży kościoła w Białej.